Page 266
ਅਨਿਕ ਜਤਨ ਕਰਿ ਤ੍ਰਿਸਨ ਨਾ ਧ੍ਰਾਪੈ ॥
अनेक प्रयास गरेर पनि तृष्णा बुझ्दैन।
ਭੇਖ ਅਨੇਕ ਅਗਨਿ ਨਹੀ ਬੁਝੈ ॥
अनेकौं धार्मिक वेष बदलाउनाले(तृष्णाको) अग्नि बुझ्दैन।
ਕੋਟਿ ਉਪਾਵ ਦਰਗਹ ਨਹੀ ਸਿਝੈ ॥
(यस्ता) कडोरौं नै उपायहरूद्वारा मानिस प्रभुको दरबारमा मुक्त हुँदैन।
ਛੂਟਸਿ ਨਾਹੀ ਊਭ ਪਇਆਲਿ ॥
ऊ चाहे आकासमा उडोस् अथमा पातालमा पसोस्, उसको मुक्ति हुँदैन,
ਮੋਹਿ ਬਿਆਪਹਿ ਮਾਇਆ ਜਾਲਿ ॥
जुन व्यक्ति मोहका कारण मायाको जालमा फँस्दछ।
ਅਵਰ ਕਰਤੂਤਿ ਸਗਲੀ ਜਮੁ ਡਾਨੈ ॥
मानिसका अन्य सबै गल्तिहरूमा यमराजले उसलाई दण्ड दिँदछ।
ਗੋਵਿੰਦ ਭਜਨ ਬਿਨੁ ਤਿਲੁ ਨਹੀ ਮਾਨੈ ॥
(तर) गोविन्दको भजनबिना मृत्युले अलिकति पनि वास्ता गर्दैन ।
ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਜਪਤ ਦੁਖੁ ਜਾਇ ॥
भगवानको नामको जप गर्नाले हरेक प्रकारका दुःख हट्दछन्।
ਨਾਨਕ ਬੋਲੈ ਸਹਜਿ ਸੁਭਾਇ ॥੪॥
नानकको सहज स्वभावले यही भन्दछ।।।४।।
ਚਾਰਿ ਪਦਾਰਥ ਜੇ ਕੋ ਮਾਗੈ ॥
यदि कुनै व्यक्तिले - धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष चार पदार्थको इच्छा गर्दछ
ਸਾਧ ਜਨਾ ਕੀ ਸੇਵਾ ਲਾਗੈ ॥
भने ऊ सन्तजनको सेवामा लाग्नुपर्दछ।
ਜੇ ਕੋ ਆਪੁਨਾ ਦੂਖੁ ਮਿਟਾਵੈ ॥
यदि कुनै व्यक्तिले आफ्नो दुःख मेटाउनु चाहन्छ भने
ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਰਿਦੈ ਸਦ ਗਾਵੈ ॥
उसले आफ्नो हृदयमा हरि-परमेश्वरको नाम संधै स्मरण गर्न पर्दछ।
ਜੇ ਕੋ ਅਪੁਨੀ ਸੋਭਾ ਲੋਰੈ ॥
यदि कुनै व्यक्ति आफ्नो सुन्दरता चाहन्छ भने
ਸਾਧਸੰਗਿ ਇਹ ਹਉਮੈ ਛੋਰੈ ॥
उसले सन्तहरूको सङ्गतिमा रहेर यो अहंकारलाई त्याग गरोस्।
ਜੇ ਕੋ ਜਨਮ ਮਰਣ ਤੇ ਡਰੈ ॥
यदि कुनै व्यक्ति जन्म-मरणको दुःखसँग डराउँछ भने,
ਸਾਧ ਜਨਾ ਕੀ ਸਰਨੀ ਪਰੈ ॥
उसले सन्तजनको शरण लिन पर्दछ।
ਜਿਸੁ ਜਨ ਕਉ ਪ੍ਰਭ ਦਰਸ ਪਿਆਸਾ ॥
जुन व्यक्तिलाई परमात्माको दर्शन गर्ने तीब्र चाहना हुन्छ,
ਨਾਨਕ ਤਾ ਕੈ ਬਲਿ ਬਲਿ ਜਾਸਾ ॥੫॥
हे नानक! म उसप्रति सदैव न्योछावर हुँदछु।।५।।
ਸਗਲ ਪੁਰਖ ਮਹਿ ਪੁਰਖੁ ਪ੍ਰਧਾਨੁ ॥
समस्त पुरुषहरूमा ती नै प्रधान हुन्
ਸਾਧਸੰਗਿ ਜਾ ਕਾ ਮਿਟੈ ਅਭਿਮਾਨੁ ॥
जुन पुरुषको सत्सङ्गमा रहेर अभिमान मेटिन्छ।
ਆਪਸ ਕਉ ਜੋ ਜਾਣੈ ਨੀਚਾ ॥
त्यो पुरुष जसले आफुलाई( सानो) सम्झन्दछ,
ਸੋਊ ਗਨੀਐ ਸਭ ਤੇ ਊਚਾ ॥
उसले सबैभन्दा राम्रो( उच्च) सम्झन्दछ।
ਜਾ ਕਾ ਮਨੁ ਹੋਇ ਸਗਲ ਕੀ ਰੀਨਾ ॥
जुन पुरुषको मन सबाको चरणको धुलो बन्दछ,
ਹਰਿ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ਤਿਨਿ ਘਟਿ ਘਟਿ ਚੀਨਾ ॥
उसले प्रत्येकको हृदयमा हरि-परमेश्वरको नाम देख्दछ।
ਮਨ ਅਪੁਨੇ ਤੇ ਬੁਰਾ ਮਿਟਾਨਾ ॥
जसले आफ्नो मनबाट नराम्रो कुरालाई हटाइदिन्छ,
ਪੇਖੈ ਸਗਲ ਸ੍ਰਿਸਟਿ ਸਾਜਨਾ ॥
उसले सारा सृष्टिलाई आफ्नो मित्र देख्दछ।
ਸੂਖ ਦੂਖ ਜਨ ਸਮ ਦ੍ਰਿਸਟੇਤਾ ॥
हे नानक! जुन पुरुषले सुख-दुःखलाई एक समान देख्दछ,
ਨਾਨਕ ਪਾਪ ਪੁੰਨ ਨਹੀ ਲੇਪਾ ॥੬॥
ऊ पाप-पुण्यबाट अलग्गै रहन्छ।।६।।
ਨਿਰਧਨ ਕਉ ਧਨੁ ਤੇਰੋ ਨਾਉ ॥
हे नाथ! तिम्रो नाम नै निर्धनका लागि धन-दौलत हुन्।
ਨਿਥਾਵੇ ਕਉ ਨਾਉ ਤੇਰਾ ਥਾਉ ॥
आश्रय नभएकाहरूका लागि तिम्रो नाम नै आश्रय हो।
ਨਿਮਾਨੇ ਕਉ ਪ੍ਰਭ ਤੇਰੋ ਮਾਨੁ ॥
हे प्रभु! तिमी निरादारहरूको आदर हौ।
ਸਗਲ ਘਟਾ ਕਉ ਦੇਵਹੁ ਦਾਨੁ ॥
तिमीले नै सम्पूर्ण प्राणीहरूलाई दान दिन्छौ।
ਕਰਨ ਕਰਾਵਨਹਾਰ ਸੁਆਮੀ ॥
हे जगत्को मालिक! तपाईं सबै कुरा आफै गर्नुहुन्छ र यसलाई आफैले गर्नुहुन्छ।
ਸਗਲ ਘਟਾ ਕੇ ਅੰਤਰਜਾਮੀ ॥
तिमी धेरै अन्तर्यामी छौ।
ਅਪਨੀ ਗਤਿ ਮਿਤਿ ਜਾਨਹੁ ਆਪੇ ॥
हे ठाकुर! तपाईँ आफैलाई आफ्नो गति र सीमा थाहा छ।
ਆਪਨ ਸੰਗਿ ਆਪਿ ਪ੍ਰਭ ਰਾਤੇ ॥
हे परमप्रभु! तपाईं आफैले रङ्गीन हुनुहुन्छ।
ਤੁਮ੍ਹ੍ਹਰੀ ਉਸਤਤਿ ਤੁਮ ਤੇ ਹੋਇ ॥
हे ईश्वर! आफ्नो महिमा केवल आफै नै गर्न सक्नुहुन्छ।
ਨਾਨਕ ਅਵਰੁ ਨ ਜਾਨਸਿ ਕੋਇ ॥੭॥
हे नानक! अरु कसैले पनि तिम्रो महिमा जान्दैन।।७।।
ਸਰਬ ਧਰਮ ਮਹਿ ਸ੍ਰੇਸਟ ਧਰਮੁ ॥
समस्त धर्महरूमा सर्वोपरि धर्म यो हो कि
ਹਰਿ ਕੋ ਨਾਮੁ ਜਪਿ ਨਿਰਮਲ ਕਰਮੁ ॥
ईश्वरको नाम जप गर्नु तथा पवित्र कर्म गर्नु।
ਸਗਲ ਕ੍ਰਿਆ ਮਹਿ ਊਤਮ ਕਿਰਿਆ ॥
समस्त धार्मिक क्रियाहरूमा सर्वश्रेष्ठ क्रिया यो हो कि
ਸਾਧਸੰਗਿ ਦੁਰਮਤਿ ਮਲੁ ਹਿਰਿਆ ॥
सत्सङ्गमा मिलेर दिर्बुद्धिको मैला धुएर फ्याक्नु।
ਸਗਲ ਉਦਮ ਮਹਿ ਉਦਮੁ ਭਲਾ ॥
समस्त प्रयासहरूको उत्तम प्रयास हो कि
ਹਰਿ ਕਾ ਨਾਮੁ ਜਪਹੁ ਜੀਅ ਸਦਾ ॥
सदैव मनमा हरिको नामको जप गरिरहनु।
ਸਗਲ ਬਾਨੀ ਮਹਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਬਾਨੀ ॥
समस्त वाणिहरूमा यो अमृत वाणी हो कि
ਹਰਿ ਕੋ ਜਸੁ ਸੁਨਿ ਰਸਨ ਬਖਾਨੀ ॥
ईश्वरको महिमा सुन अनि यसलाई जिब्रोले उच्चारण गर।
ਸਗਲ ਥਾਨ ਤੇ ਓਹੁ ਊਤਮ ਥਾਨੁ ॥
हे नानक! समस्त स्थानहरूमा त्यो स्थान उत्तम हो
ਨਾਨਕ ਜਿਹ ਘਟਿ ਵਸੈ ਹਰਿ ਨਾਮੁ ॥੮॥੩॥
जहाँ ईश्वरको नाम निवास गर्दछ।।८।।३।।
ਸਲੋਕੁ ॥
श्लोक ॥
ਨਿਰਗੁਨੀਆਰ ਇਆਨਿਆ ਸੋ ਪ੍ਰਭੁ ਸਦਾ ਸਮਾਲਿ ॥
हे बैगुणी तथा मूर्ख प्राणी! ती ईश्वरलाई संधै स्मरण गर।
ਜਿਨਿ ਕੀਆ ਤਿਸੁ ਚੀਤਿ ਰਖੁ ਨਾਨਕ ਨਿਬਹੀ ਨਾਲਿ ॥੧॥
हे नानक! जसले तिम्रो उत्पत्ति गरेका छन्, उनलाई आफ्नो हृदयमा बसाऊ, केवल ईश्वरले तिम्रो साथ दिनेछन्।।१।।
ਅਸਟਪਦੀ ॥
अष्टपदी॥
ਰਮਈਆ ਕੇ ਗੁਨ ਚੇਤਿ ਪਰਾਨੀ ॥
हे नश्वर प्राणी! सर्वव्यापी रामको गुण स्मरण गर।
ਕਵਨ ਮੂਲ ਤੇ ਕਵਨ ਦ੍ਰਿਸਟਾਨੀ ॥
तिम्रो मूल के हो अनि तिमी कस्तो देखिन्छौ।
ਜਿਨਿ ਤੂੰ ਸਾਜਿ ਸਵਾਰਿ ਸੀਗਾਰਿਆ ॥
जसले तिमीलाई सृष्टि, पालनपोषण र सुशोभित गरेका छन्,
ਗਰਭ ਅਗਨਿ ਮਹਿ ਜਿਨਹਿ ਉਬਾਰਿਆ ॥
जसले तिमीलाई गर्भको अग्निमा रक्षा गरे,
ਬਾਰ ਬਿਵਸਥਾ ਤੁਝਹਿ ਪਿਆਰੈ ਦੂਧ ॥
जसले तिमीलाई बाल्यावस्थामा पिउनका लागि दूध दिएका छन्,
ਭਰਿ ਜੋਬਨ ਭੋਜਨ ਸੁਖ ਸੂਧ ॥
जसले तिमीलाई यौवनमा भोजन, सुध एवम् बुद्धि दिए
ਬਿਰਧਿ ਭਇਆ ਊਪਰਿ ਸਾਕ ਸੈਨ ॥
अनि जसले तिमी बुढा हुँदा, आफन्त तथा मित्र दिए